. Emlak vergisini hisseli ya da tam tapu sahibi ya da intifa hakkı sahibi ödemekle yükümlüdür. Emlak vergisi muafiyeti ya da sıfır oranlı emlak vergisinden yararlananlar yasayla belirlenmiştir. Aşağıda yasayla emlak vergisi ödemekten muaf tutulanlar şöyle detaylandırılmıştır:
. Emlak vergisi muafiyetinden yararlanmak için taşınmazın ‘konut’ vasfında olması gerekir; yani dükkan, işyeri, bina, arsa, arazi ve benzeri taşınmazlar için emlak vergisi muafiyetinden yararlanılamaz. Konut gibi gözüken ancak işyeri olarak kullanılan daireler için emlak vergisi ödenir.
. Brüt 200 m2’yi geçmeyen konutlar için olmak üzere ‘tek evi’ olan ev hanımları, işsizler, başka geliri olmayan emekliler ve emeklilerin dul ve yetimleri, sadece nafaka alan dul eşler ile gelirleri olsa dahi engelliler, özürlüler, gaziler, gazi ve şehitlerin dul ve yetimleri bu haktan yararlanır.
. Yaşanılmayacak durumda olan, yıkık, metruk durumdaki meskenler ikinci ev olarak kabul edilmez ve emlak vergisi ödenmez. Yine riskli yapı olarak kullanımına izin verilmeyen binalarda da ilgili belediyeye bildirim yapılarak takip eden taksit dahil olmak üzere emlak vergisi ödenmez.
. Emlak vergisi mükellefiyeti için kişinin üzerinde kayıtlı ya da intifa hakkına sahip olduğu tek gayrimenkulün bu konut olması gerekir; sahip olduğu arsa, arazi, işyeri vb mülkleri varsa muafiyetten yararlanamaz.
. Sıfır oranlı emlak vergisinden yararlanmak için konutun kat irtifaklı ya da kat mülkiyetli olmasına bakılmaz.
. Eşlerin her birinin kendi üstlerine birer evlerinin olması emlak vergisi muafiyetinden yararlanmak için bir engel teşkil etmez. Emlak vergisi kişisel bir sorumluluktur ve muafiyetinden yararlanmak da kişisel bir haktır. Karı ve koca ayrı ayrı birer konuta sahipse ve diyelim ki eş ev hanımı ve kocası da emekli ise her ikisi de emlak vergisi ödemezler. Ancak burada önemli olan nokta, sahip olunan konutlardan bir gelir elde etmemektir; eğer konutlardan biri kiraya verilip gelir elde ediliyorsa muafiyetten yararlanılamaz. Kadının tapu sahibi olduğu evi kiraya verip kiraya çıkan karı kocanın yeni tuttukları evde kontrat kocanın üzerine olursa kadın emlak vergisi muafiyetinden yaralanamaz.
. Kiraya verilen konutlar için de emlak vergisi muafiyetinden yararlanılabilir. Ancak burada önemli olan kiraya verip, kiraya çıkmaktır. Konut kiraya verilip, kiraya çıkılmaz ve bir yakının yanında ikamet edilirse bu bir gelir olarak kabul edilir ve emlak vergisi ödenir.
. Yeni emekli olanlar, emlak vergisi muafiyetinden yararlanmak için bir sonraki seneyi beklemek durumunda kalır. Bir başka deyişle 2023 yılı içinde emekli olanlar, 2024 yılı için emlak vergisi muafiyetinden yararlanır. Emekli olanların bir dilekçe ile ilgili belediyeye bildirimde bulunması gerekir.
. Yurtdışından emekli olanlar emlak vergisi muafiyetinden yararlanamaz. Emlak vergisi muafiyetinden yararlanmak için Türkiye’deki bir sosyal güvenlik kurumundan emekli olmak şartı aranır.
. Sıfır oranlı emlak vergisinden yararlanmak için konutun hisseli olmasına bakılmaz. Kişiler hisseleri oranında emlak vergisinden sorumludur ve sorumlu oldukları oranda da muafiyet haklarına sahiptir. Muafiyet şartlarını yerine getirdikleri sürece hisseli konutlarda da muafiyetten yararlanılabilir. İki farklı konutta hisse sahibi olanlar emlak vergisi muafiyetinden yararlanamaz. Diyelim iki hisseli bir tapuda şartları sağlayan hisse sahiplerinden biri emlak vergisi öderken, diğeri ödemeyebilir.
. Kentsel dönüşüm ile müteahhite verilen konutlar, bina yıkımından kat irtifakı tapusunu alana kadar ‘arsa’ vasfı taşır. Ancak kentsel dönüşüm ile konut vasfını kaybeden yeni vasıfları ile ‘arsalar’ emlak vergisi muafiyetinden yararlanamaz. Oturuma başlanan her bölüm için ilgili mali yıla dair emlak vergisi bu defa bina vergisi olarak tahsil edilir; ancak yine yukarıdaki hükümlere uyan kişilere emlak vergisi muafiyet hakkı tanınır.
. Anne, baba, babaanne, dede ya da bir başkası tarafından intifa hakkı konulmuş bir ev için emlak vergisi mükellefi intifa hakkı koyan kişidir. Bu durumda tapu sahibinin gelirine ve birden çok gayrimenkule sahip olup olmamasına bakılmaz. Eğer bu konut, intifa hakkına sahip olan kişinin tek evi ise, brüt 200 m2’yi geçmiyorsa, emekli aylığı ya da nafaka ile geçiniyor ya da bir gelir elde etmiyorsa emlak vergisi ödemez.
. Köy sınırları içinde kalan gayrimenkuller için emlak vergisi ödenmez. Büyükşehir yasası ile “köy” statüsünden “mahalle” konumuna geçen yerleşim yerlerinde 31/12/2025 sonuna kadar emlak vergisi muafiyeti vardır.
. Tek konut olmasına bakılmaksızın yazlık gibi belirli süreli kullanılan konutlar için emlak vergisi ödenir.
. Emlak vergisini tüm bu durumların varlığına rağmen yanlış ve fazla yatırdığınızı düşünüyorsanız geriye dönük olarak faiziyle birlikte talep edilebilir. Bu süre beş yıl ile sınırlıdır. Emlak vergisinin iadesi için belediyeye ispat edici evraklar ve beyanınızın yazılı olduğu bir dilekçe ile başvurmanız gerekir.