Satın alınan gayrimenkulün 5 yıl içerisinde satılması halinde bu bir kazanç olarak değerlendirilir ve ‘gayrimenkul değer artış kazancı vergisine’ tabii tutulur ya da kısaca satıcı, ‘gelir vergisi’ öder.
Gelir Vergisi Kanununun 80. maddesi 6. bendinde açıkça beyan edildiği üzere ‘ivazsız’ olanlar hariç kira gelirine konu olan ve yine Gelir Vergisi Kanununun 70. maddesi 1, 2, 4. bentlerinde yazılı olan arazi, bina, maden suları, menba suları, madenler, taş ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları, tuzlalar ve bunların mütemmim cüzileri ve teferruatı; voli mahalleri ve dalyanlar; gayrimenkul olarak tescil edilen hakların edinim tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde satışı ‘kazanç’ olarak değerlendirilir. Yine bu maddede geçen ‘elden çıkarma’ deyimi aynı kanun maddesinin aynı bendinde şu şekilde ifade edilmiştir:
‘Yukarıda yazılı mal ve hakların satılması, bir ivaz karşılığında devir ve temliki, trampa edilmesi, takası, kamulaştırılması, devletleştirilmesi, ticaret şirketlerine sermaye olarak konulmasını ifade eder.’
Değer artış kazancı vergisinin esas hedefi gayrimenkul alım satımını bir ticari eylem olarak gerçekleştiren ve bu eyleminden rant elde edenlerdir. Kişi hanesinde değer artış kazancı vergisine konu olan mülklerdeki el değiştirmelerin devamlılığı halinde ise konu ticari kazanç vergisine konu olur. Miras ile edinilen mal ivazsız iktisaptır; yani bir kimse bir başkasının malvarlığını herhangi bir karşılık olmaksızın çoğaltmıştır. İvazsız iktisaba ‘bağışlama’ dahildir. Bu durumda veraseten ya da bağışlama yoluyla mülkü edinen kişi, bahsi geçen mülkü satması halinde gelir vergisi ödemez.
Değer artış kazancı vergisi için her ne kadar el değiştirme tarihi önemli olsa da bazı durumlarda öncesindeki ikamet, ‘edinim tarihi’ olarak kabul edilebilir; bu durum faturalar ve benzerleri ile kanıtlanabilirse ikamet başlangıcı el değiştirme tarihi olarak kabul edilir.
El değiştirme yoluyla elde edilen gelir, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 81. maddesinde açıkça beyan edildiği üzere, enflasyon üzerindeyse aradaki fark gerçek kazançtır. Ancak gayrimenkulün alımından satışına kadar yapılan ve belge ile ispat edilebilen tüm giderler bu ‘aradaki farktan’ düşülür. Örneğin ev kredisi kullanıldıysa ödenen faizler, alım esnasında ödenen tapu harç ve giderleri ile her yıl için belirlenen istisna tutarı, ki 2023 yılı için bu tutar 55.000 TL’dir, bu farktan düşülür. Neticede kalan rakam gelir vergisine tabi olacak ve gelir vergisi dilimleri içerisinde değerlendirirlecektir.
Kişiler için karmaşık gelecek değer artış kazancı vergi hesaplamasını hesapkurdu.com ‘dan kolayca yapabilirsiniz.